لینوکس

بهترین سیستم‌عامل برای سرور مجازی — اوبونتو، دبیان یا آلمالینوکس؟

بهترین سیستم‌عامل برای سرور مجازی: کارت ترمینالی که اوبونتو LTS، دبیان ۱۳، آلمالینوکس ۹ و ویندوز سرور را کنار هم می‌گذارد و برای هرکدام ابزار بسته، پایان پشتیبانی امنیتی و کاربرد مناسب را نشان می‌دهد

بهترین سیستم‌عامل برای سرور مجازی یک جواب واحد ندارد — اما برای هر کاربرد مشخص، یک جواب درست دارد. سرور را ساخته‌اید و به اولین منوی سرنوشت‌ساز رسیده‌اید: اوبونتو؟ دبیان؟ آلمالینوکس؟ راکی؟ ویندوز سرور؟ این انتخاب فقط یک نام نیست؛ تعیین می‌کند بسته‌ها را با چه دستوری نصب کنید، تا چه سالی به‌روزرسانی امنیتی بگیرید، کدام کنترل‌پنل اصلاً روی سرورتان نصب می‌شود و کدام لایه‌ی امنیتی سر راه‌تان می‌ایستد. در این راهنما سه توزیع اصلی لینوکس را با تاریخ‌های پشتیبانی مستند مقایسه می‌کنیم، می‌گوییم ویندوز سرور کجا الزام است، و در انتها یک جدول تصمیم‌گیری بر اساس نوع پروژه‌تان تحویل می‌گیرید.

انتخاب سیستم‌عامل دقیقاً چه چیزهایی را تعیین می‌کند؟

قبل از مقایسه‌ی نام‌ها، بدانید سر چه چیزی تصمیم می‌گیرید. انتخاب توزیع، پنج چیز را برای تمام عمر آن سرور قفل می‌کند:

  • ابزار بسته. خانواده‌ی دبیان (دبیان و اوبونتو) با apt کار می‌کند و خانواده‌ی ردهت (آلمالینوکس، راکی، CentOS Stream) با dnf. تقریباً هر آموزشی که می‌خوانید، یکی از این دو را فرض گرفته است.
  • پنجره‌ی پشتیبانی. هر نسخه یک تاریخ پایان دارد؛ بعد از آن دیگر وصله‌ی امنیتی نمی‌آید، هرچند سرور همچنان بالا باشد.
  • سازگاری کنترل‌پنل. پنل‌های تجاری فهرست بسته‌ای از سیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شده دارند و این فهرست هر سال کوتاه و بلند می‌شود — پایین‌تر می‌بینید که یکی از گزینه‌های همیشگی همین امسال از فهرست سی‌پنل حذف شده است.
  • لایه‌ی امنیتی هسته. در خانواده‌ی ردهت SELinux به‌صورت پیش‌فرض در حالت enforcing است و در اوبونتو AppArmor بارگذاری شده است. هر دو می‌توانند سرویسی را که «باید کار کند» بی‌صدا محدود کنند.
  • هزینه‌ی تغییر نظر. مهاجرت بین دو خانواده «ارتقا» نیست؛ نصب از صفر است. یعنی این تصمیم را قبل از راه‌اندازی پروژه‌ی اصلی بگیرید، نه بعدش.

هر چهار توزیع رایگان‌اند و روی سخت‌افزار یکسان تفاوت کارایی محسوسی ندارند؛ معیار انتخاب «سریع‌تر بودن» نیست، سازگاری با کاری است که می‌خواهید بکنید.

اوبونتو LTS — انتخاب پیش‌فرض، به دلیل درست

اگر عجله دارید و می‌خواهید فقط یک اسم بشنوید: Ubuntu LTS. آخرین نسخه‌ی بلندمدت، Ubuntu 26.04 LTS با نام Resolute Raccoon، در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد. اما دلیل انتخاب را هم بدانید، چون «محبوب‌بودن» به‌تنهایی معیار فنی نیست:

  • مستندات و جامعه‌ی کاربری. هر خطایی که بگیرید، احتمالاً قبلاً یک نفر در AskUbuntu یا StackOverflow دقیقاً همان را پرسیده — برای تازه‌کارها یعنی ساعت‌ها صرفه‌جویی.
  • آموزش‌های به‌روز. اکثر راهنماهای نصب — از Node.js تا انواع پنل‌ها — اول برای اوبونتو نوشته می‌شوند و بعد برای بقیه.
  • پشتیبانی طولانی و قابل تمدید. هر نسخه‌ی LTS پنج سال به‌روزرسانی امنیتی استاندارد دارد: ۲۶.۰۴ تا ۲۰۳۱، ۲۴.۰۴ تا ۲۰۲۹ و ۲۲.۰۴ تا ۲۰۲۷. با اشتراک Ubuntu Pro این پنجره به ۱۰ سال و با افزونه‌ی Legacy به ۱۵ سال می‌رسد؛ همین اشتراک برای استفاده‌ی شخصی روی حداکثر پنج ماشین رایگان است.
  • مخازن تازه. بسته‌ی php در ۲۶.۰۴ نسخه‌ی ۸.۵ را می‌آورد و در ۲۴.۰۴ نسخه‌ی ۸.۳ را — بدون افزودن هیچ مخزن جانبی.

یک هشدار عملی: جدیدترین LTS همیشه بهترین انتخاب نیست. نرم‌افزارهایی که نصب‌کننده‌ی رسمی دارند معمولاً چند ماه تا یک سال دیرتر نسخه‌ی تازه را پشتیبانی می‌کنند؛ سی‌پنل امروز فقط روی Ubuntu 24.04 LTS نصب می‌شود، نه روی ۲۶.۰۴. اگر روی سرور نرم‌افزاری با نصب‌کننده‌ی رسمی دارید، اول فهرست پشتیبانی آن را ببینید و بعد نسخه را انتخاب کنید.

روی هر سرور تازه، دو دستور اول این‌هاست: بفهمید دقیقاً روی چه نسخه‌ای نشسته‌اید و ببینید لایه‌ی امنیتی هسته فعال است یا نه.

cat /etc/os-release | head -3

PRETTY_NAME="Ubuntu 26.04 LTS"
NAME="Ubuntu"
VERSION_ID="26.04"

aa-status | head -1

apparmor module is loaded.

نقطه‌ضعف اوبونتو؟ کمی سنگین‌تر از دبیان است و بعضی تصمیم‌های Canonical (مثل اجبار snap) بین حرفه‌ای‌ها بحث‌برانگیز بوده — هرچند روی سرور عملاً آزارتان نمی‌دهد.

دبیان — ثبات خالص با کمترین چربی

پرسش کلاسیک «اوبونتو یا دبیان» را این‌طور خلاصه کنید: اوبونتو در واقع فرزند دبیان است؛ دبیانْ محافظه‌کارتر بسته‌بندی می‌کند و اوبونتو تازه‌تر. نسخه‌ی پایدار فعلی دبیان ۱۳ با نام Trixie است که در مرداد ۱۴۰۴ (اوت ۲۰۲۵) منتشر شد؛ پشتیبانی عادی‌اش تا اوت ۲۰۲۸ و پشتیبانی LTS تا ژوئن ۲۰۳۰ ادامه دارد. دبیان را انتخاب کنید اگر:

  • رم محدود دارید. راهنمای رسمی نصب دبیان برای نصب بدون میزکار، حداقل ۵۱۲ مگابایت رم (پیشنهادی ۱ گیگابایت) و ۴ گیگابایت فضای دیسک می‌خواهد. روی سرور کوچک، هر مگابایتی که سیستم‌عامل برنمی‌دارد به برنامه‌ی شما می‌رسد.
  • سرویس همیشه‌روشن دارید. ربات تلگرام، اسکریپت مانیتورینگ یا هر سرویسی که باید ماه‌ها بدون دست‌زدن کار کند، روی دبیان کم‌دردسرترین خانه را دارد؛ بسته‌ها دیرتر عوض می‌شوند و کمتر چیزی «یکهو» می‌شکند.
  • فلسفه‌ی مینیمال را دوست دارید. دبیان چیزی نصب نمی‌کند که نخواسته باشید.

و یک نکته‌ی خلاف انتظار: «قدیمی‌بودن مخازن دبیان» دیگر همیشه درست نیست. بسته‌ی php در دبیان ۱۳ نسخه‌ی ۸.۴ است، یعنی تازه‌تر از چیزی که Ubuntu 24.04 LTS می‌دهد. مقایسه را همیشه بین دو نسخه‌ی مشخص انجام دهید، نه بین دو اسم. خبر خوب دیگر اینکه تقریباً هر دستوری که برای اوبونتو بلدید، بدون تغییر روی دبیان هم کار می‌کند:

apt update && apt full-upgrade -y
apt install -y unattended-upgrades
grep VERSION_CODENAME /etc/os-release

VERSION_CODENAME=trixie
⚠️ اگر روی دبیان ۱۲ (Bookworm) هستید حواس‌تان باشد: پشتیبانی امنیتی عادی این نسخه در تیر ۱۴۰۵ (۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶) تمام شد و از آن پس فقط تیم Debian LTS تا ژوئن ۲۰۲۸ وصله می‌دهد — با پوشش محدودتر. برای سرور تازه، دبیان ۱۳ را انتخاب کنید؛ برای سرور موجود، ارتقا به ۱۳ را در برنامه‌ی این فصل‌تان بگذارید.

آلمالینوکس و راکی — دنیای ردهت و کنترل‌پنل‌ها

خانواده‌ی RHEL قوانین خودش را دارد: بسته‌ها با dnf نصب می‌شوند، SELinux به‌صورت پیش‌فرض در حالت enforcing است و چرخه‌ی عمر هر نسخه‌ی اصلی ۱۰ سال است. بعد از تغییر مسیر CentOS، دو جایگزین رایگان و باینری‌سازگار با RHEL جای آن را گرفتند: آلمالینوکس و Rocky Linux. تاریخ‌های پشتیبانی هر دو عملاً یکی است — نسخه‌ی ۹ تا خرداد ۱۴۱۱ (مه ۲۰۳۲) و نسخه‌ی ۱۰ تا خرداد ۱۴۱۴ (مه ۲۰۳۵) وصله‌ی امنیتی می‌گیرند — و آخرین نسخه‌های نقطه‌ای هر دو، ۹.۸ و ۱۰.۲، در سال ۲۰۲۶ منتشر شدند.

اولین چیزی که تازه‌واردهای این خانواده با آن برخورد می‌کنند SELinux است: فایل‌ها سر جای‌شان هستند، پورت باز است، ولی برنامه اجازه‌ی خواندن ندارد. قبل از هر عیب‌یابی طولانی، وضعیتش را ببینید:

getenforce

Enforcing

sestatus | head -3

SELinux status:                 enabled
SELinuxfs mount:                /sys/fs/selinux
SELinux root directory:         /etc/selinux

راه‌حل درست، خاموش‌کردن SELinux نیست؛ مستندات SELinux در ردهت نشان می‌دهد چطور موقتاً به حالت permissive بروید، لاگ را بخوانید و بعد قاعده‌ی درست را اضافه کنید. تنها استثنای مستند، خودِ نصب‌کننده‌ی سی‌پنل است که غیرفعال‌بودن SELinux را شرط می‌داند.

⚠️ CentOS 7 دیگر گزینه نیست. پشتیبانی امنیتی آن در تیر ۱۴۰۳ (۳۰ ژوئن ۲۰۲۴) تمام شد؛ سروری که امروز روی آن ساخته شود، از روز اول بدون وصله‌ی امنیتی است.

کنترل‌پنل هاست، فهرست سیستم‌عامل‌های شما را کوتاه می‌کند

اگر می‌خواهید روی سرور مجازی خودتان سرویس هاستینگ راه بیندازید، تصمیم واقعی را پنل می‌گیرد، نه شما. و این فهرست ثابت نیست: مستندات نصب سی‌پنل امروز فقط سه خانواده را پشتیبانی می‌کند — AlmaLinux، CloudLinux و Ubuntu 24.04 LTS — و در صفحه‌ی Rocky Linux صراحتاً نوشته است که نصب جدید روی این توزیع ممکن نیست و پشتیبانی از نصب‌های موجود هم برداشته شده. هر مقاله‌ای که هنوز Rocky را برای سی‌پنل پیشنهاد می‌کند، از دور خارج شده است.

پنلسیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شدهحداقل رم طبق سازندهمعماری ARM
cPanel & WHMAlmaLinux، CloudLinux، Ubuntu 24.04 LTS۲ گیگابایت (پیشنهادی ۴)پشتیبانی نمی‌شود
DirectAdminRHEL، CentOS Stream، Rocky، AlmaLinux، Debian، Ubuntu۴ گیگابایت + ۴ گیگابایت swaparm64 پشتیبانی می‌شود

دو نکته‌ی مشترک را هر دو سازنده با حروف درشت نوشته‌اند و هزینه‌ی نادیده‌گرفتن‌شان سنگین است. اول اینکه پنل باید روی سیستم‌عامل تازه‌نصب برود؛ نصب روی سروری که قبلاً وب‌سرور یا پنل دیگری دیده، پشتیبانی نمی‌شود. دوم اینکه سی‌پنل حذف‌کننده ندارد: در مستندات رسمی آمده است که برای برداشتن آن باید سرور را از نو نصب کنید. مستندات دایرکت‌ادمین هم نصب روی سرور زنده یا سروری با پنل دیگر را صریحاً توصیه نمی‌کند. هر دو پنل تجاری‌اند و لایسنس می‌خواهند؛ اگر دنبال گزینه‌ی بی‌هزینه‌اید، مقایسه‌ی کنترل‌پنل‌های رایگان چهار جایگزین را با سیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شده‌ی هرکدام کنار هم گذاشته است.

ویندوز سرور — فقط وقتی چاره‌ای نیست

بعضی نرم‌افزارها جایگزین لینوکسی ندارند: متاتریدر ۴ و ۵ برای معامله‌گرها، نرم‌افزارهای حسابداری ویندوزی، یا برنامه‌های .NET Framework قدیمی. در این موارد ویندوز انتخاب نیست، الزام است — و بهتر است با اعداد وارد شوید. حداقل سخت‌افزار اعلامی مایکروسافت برای Windows Server 2025 این‌هاست: پردازنده‌ی ۶۴ بیتی ۱.۴ گیگاهرتز با پشتیبانی از دستورهای SSE4.2 و POPCNT، ۲ گیگابایت رم برای هر دو حالت Server Core و Desktop Experience — با پیشنهاد ۴ گیگابایت برای حالت گرافیکی — و دست‌کم ۳۲ گیگابایت فضای دیسک برای پارتیشن سیستم.

یک تله‌ی مستند هم هست که وقت زیادی از آدم می‌گیرد: نصب ویندوز سرور ۲۰۲۵ روی ماشین مجازی با ۱۰۲۴ مگابایت رم شکست می‌خورد؛ مایکروسافت می‌گوید هنگام نصب دست‌کم ۱۲۸۰ مگابایت بدهید و بعد از نصب می‌توانید کاهش دهید. کنار این‌ها لایسنس ویندوز و سطح حمله‌ی بزرگ‌تر نسبت به یک لینوکس مینیمال را هم حساب کنید. برای هر سناریوی دیگری، لینوکس هم سبک‌تر است هم امن‌تر. جزئیات راه‌اندازی سرور معاملاتی را در راهنمای سرور مجازی ترید جدا کرده‌ایم. فهرست سیستم‌عامل‌های قابل نصب — از جمله اینکه ویندوز روی یک لوکیشن ارائه می‌شود یا نه — در همان صفحه‌ی خرید سرور نمایش داده می‌شود.

جدول پشتیبانی نسخه‌ها: کدام توزیع تا کی وصله می‌گیرد؟

سیستم‌عاملی که پشتیبانی‌اش تمام شده، هر چقدر هم خوب، انتخاب اشتباهی است. قاعده ساده است: پنجره‌ی پشتیبانی باید از عمر پیش‌بینی‌شده‌ی پروژه‌ی شما بلندتر باشد.

توزیعنسخهپایان پشتیبانی رایگانپشتیبانی تمدیدشده
Ubuntu LTS26.04 (Resolute Raccoon)۲۰۳۱تا ۲۰۳۶ با Ubuntu Pro (و ۲۰۴۱ با افزونه‌ی Legacy)
Ubuntu LTS24.04 (Noble Numbat)۲۰۲۹تا ۲۰۳۴ با Ubuntu Pro
Ubuntu LTS22.04 (Jammy Jellyfish)۲۰۲۷تا ۲۰۳۲ با Ubuntu Pro
Debian13 (Trixie)اوت ۲۰۲۸Debian LTS تا ژوئن ۲۰۳۰
Debian12 (Bookworm)ژوئیه ۲۰۲۶ (تمام شده)Debian LTS تا ژوئن ۲۰۲۸
AlmaLinux / Rocky10وصله‌ی امنیتی تا مه ۲۰۳۵
AlmaLinux / Rocky9وصله‌ی امنیتی تا مه ۲۰۳۲
CentOS Linux7ژوئن ۲۰۲۴ — تمام شده، استفاده نکنید

یک تفاوت ریز اما مهم بین دو خانواده: در دنیای ردهت، نسخه‌های نقطه‌ای (مثلاً ۹.۷ به ۹.۸) به‌محض انتشار نسخه‌ی بعدی منقضی می‌شوند و باید همیشه روی آخرین نقطه‌ی همان نسخه‌ی اصلی بمانید؛ در دبیان و اوبونتو، تاریخ پایان به خود نسخه‌ی اصلی گره خورده است.

بهترین سیستم عامل برای سرور مجازی بر اساس کاربرد شما

و حالا جدول اصلی — پیشنهاد ما برای هر سناریو. اگر فقط یک بخش از این مقاله را ذخیره می‌کنید، همین باشد:

کاربردپیشنهاد اولچرا؟
وردپرس و سایت شرکتیUbuntu LTSبیشترین آموزش فارسی و انگلیسی؛ نصب LEMP بی‌دردسر
داکر و محیط توسعهUbuntu LTSمستندات رسمی داکر اول اوبونتو را پوشش می‌دهد
سی‌پنلAlmaLinux 9 یا Ubuntu 24.04تنها گزینه‌های پشتیبانی‌شده‌ی فعلی سی‌پنل
دایرکت‌ادمینAlmaLinux یا Debianهر دو خانواده پشتیبانی می‌شوند؛ حداقل ۴ گیگابایت رم لازم است
ربات تلگرام و اسکریپت همیشه‌روشنDebian 13مصرف پایه‌ی کم، ثبات بلندمدت، مناسب سرورهای کوچک
سرور ۱ گیگابایت رمDebian (نصب مینیمال)بیشترین رمِ آزاد برای برنامه‌ی شما
پنل‌های شبکه و تونلUbuntu LTSبیشتر نصب‌کننده‌های این دسته فقط روی اوبونتو تست شده‌اند
متاتریدر و نرم‌افزار ویندوزیWindows Serverالزام نرم‌افزار؛ حداقل ۲ گیگابایت رم و ۳۲ گیگابایت دیسک

می‌خواهید برنامه‌ای خودکار نصب شود؟ اول سازگاری را ببینید

در فرم ساخت سرور مهران هاست می‌توانید کنار سیستم‌عامل، یک برنامه هم انتخاب کنید تا هنگام تحویل روی سرور نصب شود؛ این قابلیت رایگان و اختیاری است. اما فهرست برنامه‌های قابل انتخاب، بعد از انتخاب سیستم‌عامل فیلتر می‌شود — و این عمدی است. هر نصب‌کننده فقط روی نسخه‌هایی عرضه می‌شود که سازنده‌اش رسماً تست کرده است، نه «هر چیزی جدیدتر از آن». اسکریپتی که سازنده روی دبیان ۱۱ و ۱۲ تأیید کرده، خودبه‌خود روی دبیان ۱۳ تأییدشده نیست؛ عرضه‌ی بی‌سروصدای آن یعنی یک ماشین خراب و یک تیکت پشتیبانی.

نتیجه‌ی عملی برای شما ساده است: اول برنامه را انتخاب کنید، بعد سیستم‌عامل را. چند نمونه‌ی واقعی از همین فهرست: سی‌پنل فقط روی اوبونتو ۲۴.۰۴ و آلمالینوکس عرضه می‌شود، Control Web Panel فقط روی خانواده‌ی ردهت، و CloudPanel و Dokploy فقط روی دبیان و اوبونتو. اگر جفت ناسازگاری را از راه دیگری به سفارش تحمیل کنید، سفارش پیش از ساخت سرور با پیام «برنامه‌ی انتخابی با سیستم‌عامل انتخابی سازگار نیست» رد می‌شود — یعنی این خطا هیچ هزینه‌ای برای شما ندارد.

💡 نکته: اگر برنامه‌ی مورد نظرتان در فهرست نبود، یعنی برای آن سیستم‌عامل تأیید نشده است، نه اینکه وجود ندارد. سیستم‌عامل را به نسخه‌ای که سازنده‌ی آن نرم‌افزار پشتیبانی می‌کند تغییر دهید و دوباره نگاه کنید.

معماری پردازنده: x86 یا ARM؟

سؤالی که چند سال پیش مطرح نبود و امروز هست: پلن‌های ARM (arm64) در دیتاسنترهای خارجی گسترده شده‌اند. سیستم‌عامل‌های اصلی همگی نسخه‌ی arm64 دارند و ایمیج‌ها در پنل بر اساس معماری پلن فیلتر می‌شوند، اما نرم‌افزارها این‌طور نیستند. سی‌پنل صریحاً معماری ARM را پشتیبانی نمی‌کند؛ دایرکت‌ادمین هم amd64 و هم arm64 را پشتیبانی می‌کند. بسیاری از اسکریپت‌های نصب سریع و ایمیج‌های داکر هم فقط برچسب x86_64 دارند.

قاعده‌ی امن: اگر روی سرور نرم‌افزار تجاری یا اسکریپت آماده نصب می‌کنید، x86_64 بگیرید؛ اگر کد خودتان را اجرا می‌کنید یا فقط داکرِ چندمعماری، ARM گزینه‌ی به‌صرفه‌ای است. معماری ماشین را با یک دستور ببینید:

uname -m

x86_64

روی یک ماشین ARM همین دستور aarch64 برمی‌گرداند. انتخاب لوکیشن و پلن سرورهای خارج را در راهنمای خرید سرور مجازی خارج جداگانه توضیح داده‌ایم.

روز اول روی هر توزیعی: پنج کاری که باید انجام دهید

سیستم‌عامل هرچه باشد، این پنج کار قبل از هر چیز دیگری انجام می‌شوند؛ منطق در هر دو خانواده یکی است و فقط نام ابزارها فرق می‌کند.

# Debian / Ubuntu
apt update && apt full-upgrade -y
adduser deploy && usermod -aG sudo deploy
apt install -y ufw
ufw allow OpenSSH && ufw enable
apt install -y unattended-upgrades

# AlmaLinux / Rocky
dnf -y upgrade --refresh
useradd deploy && usermod -aG wheel deploy
dnf -y install firewalld
systemctl enable --now firewalld
firewall-cmd --permanent --add-service=ssh && firewall-cmd --reload
dnf -y upgrade --security

ترتیب مهم است: قبل از فعال‌کردن فایروال، مطمئن شوید قاعده‌ی SSH اضافه شده باشد، وگرنه همان لحظه ارتباط‌تان با سرور قطع می‌شود و باید از کنسول تحت وب وارد شوید. قدم بعد، جایگزین‌کردن ورود با رمز با کلید عمومی است؛ مراحل کامل آن در راهنمای اتصال به سرور با SSH آمده است.

⚠️ unattended-upgrades در دبیان و اوبونتو فقط وصله‌های امنیتی را خودکار نصب می‌کند، نه ارتقای نسخه‌ی اصلی سیستم‌عامل. رفتن از دبیان ۱۲ به ۱۳ یا از اوبونتو ۲۴.۰۴ به ۲۶.۰۴ همیشه یک تصمیم دستی و برنامه‌ریزی‌شده است. سخت‌سازی کامل سرور را هم در راهنمای امنیت سرور لینوکس نوشته‌ایم.

تغییر سیستم‌عامل بعداً: نصب مجدد، نه ارتقا

فرض کنید اوبونتو گرفته‌اید و حالا برای پنل هاست به آلمالینوکس نیاز دارید. راهی برای «تبدیل» وجود ندارد؛ باید سیستم‌عامل را از نو نصب کنید. در پنل کاربری، نصب مجدد سیستم‌عامل روی همان سرور با چند کلیک انجام می‌شود، اما یک واقعیت را با خودش دارد: دیسک پاک می‌شود. همه‌چیز — کد، دیتابیس، تنظیمات، گواهی‌ها — از بین می‌رود. پس ترتیب کار همیشه این است: اول بکاپ کامل و بررسی سالم‌بودن آن، بعد نصب مجدد. روش‌های بکاپ و بازیابی را در راهنمای بکاپ‌گیری از سرور لینوکس جمع کرده‌ایم.

ارتقا در داخل یک خانواده داستان دیگری است و پشتیبانی می‌شود — دبیان ۱۲ به ۱۳، یا اوبونتو ۲۴.۰۴ به ۲۶.۰۴ — اما این هم کاری نیست که وسط یک روز کاری و بدون بکاپ انجام دهید. روی سرور تولیدی، الگوی امن‌تر این است: سرور تازه با نسخه‌ی جدید بسازید، سرویس را روی آن بالا بیاورید و بعد از تست، ترافیک را جابه‌جا کنید.

هنوز مطمئن نیستید؟ چند ساعت هر دو را تست کنید

زیبایی مدل پرداخت ساعتی همین‌جاست: لازم نیست انتخاب سیستم‌عامل را روی کاغذ نهایی کنید. می‌توانید یک سرور با اوبونتو و یکی با دبیان بسازید، چند ساعت با هر دو کار کنید و سرور بازنده را حذف کنید. مقایسه هم حدس‌زدن نیست؛ اندازه‌گیری است — free -m را روی هر دو اجرا کنید و مصرف پایه را با چشم خودتان ببینید:

free -m

               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:             957         142         489           1         325         664
Swap:              0           0           0

ستونی که باید بخوانید available است، نه free؛ لینوکس رم بلااستفاده را عمداً به کش دیسک می‌دهد و آن حافظه در صورت نیاز پس گرفته می‌شود. دو نکته‌ی مالی را هم بدانید تا آزمایش‌تان غافلگیری نداشته باشد: سرور خاموش همچنان درصدی از نرخ ساعتی را حساب می‌کند و تنها چیزی که کنتور را کاملاً متوقف می‌کند حذف سرور است؛ و اگر موجودی کیف پول به صفر برسد، سرور تعلیق می‌شود. منطق کامل صورتحساب ساعتی در راهنمای سرور ابری ساعتی آمده است.

جمع‌بندی یک‌خطی: برای شروع و بیشتر پروژه‌ها اوبونتو LTS، برای سرورهای کوچکِ همیشه‌روشن دبیان، و برای سی‌پنل و دایرکت‌ادمین آلمالینوکس — یعنی بهترین سیستم عامل برای سرور مجازی همان است که با کاربرد شما جور دربیاید، نه اسمی که بیشتر شنیده‌اید. یک حساب بسازید، اولین سرورتان را با توزیع دلخواه تحویل بگیرید و بعد از نصب سراغ قدم بعدی بروید: راه‌اندازی وب‌سرور Nginx و HTTPS.

سؤالات پرتکرار

بهترین سیستم‌عامل برای سرور مجازی کدام است؟

برای بیشتر پروژه‌ها آخرین نسخه‌ی LTS اوبونتو بهترین نقطه‌ی شروع است، چون بیشترین آموزش و پشتیبانی نرم‌افزاری را دارد و پنج سال وصله‌ی امنیتی رایگان می‌گیرد. برای سرویس‌های کوچک و همیشه‌روشن روی سرورهای کم‌رم، دبیان پایدار انتخاب سبک‌تری است. اگر قصد نصب سی‌پنل یا دایرکت‌ادمین دارید، خانواده‌ی ردهت یعنی آلمالینوکس گزینه‌ی امن است. معیار نهایی، سازگاری با نرم‌افزاری است که قرار است اجرا کنید.

اوبونتو بهتر است یا دبیان؟

هر دو از یک خانواده‌اند و تقریباً تمام دستورها بین‌شان مشترک است، پس تفاوت در جزئیات است. اوبونتو LTS مستندات بیشتر، پشتیبانی رسمی گسترده‌تر از سوی سازندگان نرم‌افزار و پنج سال به‌روزرسانی استاندارد دارد. دبیان محافظه‌کارتر است، پیش‌فرض‌های کمتری نصب می‌کند و برای سرورهای کوچکی که باید ماه‌ها بی‌دردسر کار کنند مناسب‌تر است. اگر تازه‌کارید اوبونتو، و اگر رم محدود و سرویس ساده دارید دبیان.

برای نصب سی‌پنل چه سیستم‌عاملی لازم است؟

سی‌پنل امروز فقط روی AlmaLinux، CloudLinux و Ubuntu 24.04 LTS نصب می‌شود؛ نصب جدید روی Rocky Linux دیگر ممکن نیست و پشتیبانی از نصب‌های موجود آن هم برداشته شده است. حداقل سخت‌افزار اعلامی سازنده ۲ گیگابایت رم و ۲۰ گیگابایت دیسک است و معماری ARM پشتیبانی نمی‌شود. نصب باید روی سیستم‌عامل تازه انجام شود و سی‌پنل حذف‌کننده ندارد؛ برای برداشتنش باید سرور را از نو نصب کنید.

آیا می‌توانم بعداً سیستم‌عامل سرور را عوض کنم؟

بله، اما این کار نصب مجدد است نه ارتقا و کل محتوای دیسک را پاک می‌کند. مهاجرت از خانواده‌ی دبیان به خانواده‌ی ردهت هیچ مسیر تبدیل مستقیمی ندارد. پیش از هر نصب مجدد، بکاپ کامل بگیرید و از قابل‌بازیابی بودنش مطمئن شوید. برای سرور تولیدی، امن‌ترین روش ساخت یک سرور تازه با سیستم‌عامل جدید، انتقال سرویس و تست آن، و سپس جابه‌جایی ترافیک است.

CentOS هنوز برای سرور مناسب است؟

خیر. پشتیبانی امنیتی CentOS Linux 7 در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ به پایان رسید و از آن تاریخ هیچ وصله‌ی امنیتی رسمی برای آن منتشر نمی‌شود. جانشین‌های رایگان و باینری‌سازگار با RHEL، یعنی آلمالینوکس و Rocky Linux، هر دو چرخه‌ی ۱۰ ساله دارند و نسخه‌ی ۹ آن‌ها تا مه ۲۰۳۲ و نسخه‌ی ۱۰ تا مه ۲۰۳۵ وصله می‌گیرند. مهاجرت از CentOS 7 به این توزیع‌ها با نصب تازه انجام می‌شود، نه با ارتقای درجا.

آموزش‌های مرتبط

آماده‌ی تمرین عملی هستید؟

سرور ابری ساعتی مهران هاست در ۶۰ ثانیه تحویل می‌شود — تمرین کنید و فقط بابت همان ساعت‌ها پرداخت کنید. هزینه را پیش از ثبت‌نام با محاسبه‌گر برآورد کنید.